Alternatieve kredietverstrekkers en het Wft-vergunningskader: aandachtspunten voor de adviespraktijk

De Wet op het financieel toezicht (Wft) verbiedt het aanbieden van krediet aan consumenten zonder vergunning van de AFM. In de praktijk kan er nog wel eens onduidelijkheid bestaan over wanneer krediet wordt aangeboden aan een consument. Het is voor de praktijk belangrijk om hier aandacht aan te besteden, omdat verkeerde kwalificatie kan leiden tot handhaving door de AFM en problemen bij de kredietovereenkomst zelf. Dit artikel geeft een praktisch overzicht van de voornaamste aandachtspunten.

Door mr. L. van de Reep, partner, advocaat en belastingadviseur en mr. R. de Neeling, advocaat, gespecialiseerd in bank- en financieel recht, bij BUREN N.V.  

Het kredietverbod in wet- en regelgeving
Artikel 2:60 Wft verbiedt het in Nederland aanbieden van krediet aan een consument zonder een door de AFM verleende vergunning. De definitie van consument is “een niet in de uitoefening van zijn bedrijf of beroep handelende natuurlijke persoon aan wie een financiële onderneming een financiële dienst verleent.” Indien een rechtspersoon een lening verstrekt aan een rechtspersoon of aan een ondernemer die wel een bedrijf uitoefent, dan valt deze kredietverlening buiten de vergunningplicht.

Voor de vergunningplicht is daarnaast vereist dat de kredietverstrekker handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf. Bepalend zijn de presentatie naar buiten, de frequentie en de ontvangst van een beloning. Zuiver incidentele kredietverstrekking kan buiten de Wft vallen, maar alleen als deze noodzakelijk rechtstreeks voortvloeit uit een andere beroepswerkzaamheid.

Hoewel deze hoofdregels een duidelijk kader scheppen, en veel financieringen dus toch toegestaan zijn, zijn er in de praktijk de nodig varianten die wel onder het kredietverbod vallen. Het is belangrijk om deze scherp op het netvlies te hebben. 

Overigens bevat artikel 1:20 Wft nog een aantal uitzonderingen. Als één van deze uitzonderingen van toepassing is, wordt niet toegekomen aan de vergunningplicht van artikel 2:60 Wft. Deze uitzonderingen zijn specifiek omschreven en zullen in de praktijk niet snel van toepassing zijn.

Drie situaties die in de praktijk het vaakst terugkomen

1. B2B-krediet: de vergunningplicht wordt niet bereikt
   Een ondernemer of vennootschap verstrekt een geldlening aan een andere rechtspersoon of aan een natuurlijk persoon die handelt in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf. Beide partijen bevinden zich daarmee buiten de consumentensfeer. Denk aan een holding die haar dochtermaatschappij financiert, een rechtspersoon die een zakelijke lening aan een andere rechtspersoon verstrekt of een aandeelhouder die zijn eigen vennootschap een lening verstrekt. Omdat er geen lening wordt verstrekt aan een consument, geldt het verbod van artikel 2:60 Wft niet. Dat geldt ongeacht de hoogte van het bedrag, de looptijd of het rentepercentage. Let op: De situatie waarin een rechtspersoon een lening verstrekt aan een natuurlijk persoon (in privé) zonder vergunning, is dus een overtreding van art. 2:60Wft. Het feit dat beide partijen akkoord zijn met de leningsovereenkomst, de lening naar haar aard gebruikelijk is, en overigens ook fiscaal zakelijk is, doet hier niet aan af. 
2. Intragroepsfinanciering: definitie sluit vergunningplicht uit
   Leningen binnen een concern lopen doorgaans geen Wft-risico: elke groepsmaatschappij is een rechtspersoon en daarmee per definitie geen consument. Dit is een logisch gevolg van de definitie. Zodra de holding echter ook derden (natuurlijke personen) buiten het concern financiert, verschuift de analyse. Denk hierbij aan leningen aan aandeelhouders of personeelsleningen. Naarmate de frequentie en de omvang van de financiering toeneemt, is er een hoger risico op het overtreden van het kredietverbod omdat het verstrekken van de leningen dan als bedrijfsmatig aanbieden van kredieten kwalificeert. 
3. Incidentele kredietverstrekking
   Wie niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf en dus slechts incidenteel een lening verstrekt, valt buiten de Wft. Uit de parlementaire geschiedenis blijkt echter dat dit beperkt moet worden uitgelegd.  In de kamerstukken is uitdrukkelijk opgemerkt dat ook incidentele kredietverstrekking onder de Wft kan vallen zodra zij niet noodzakelijkerwijs rechtstreeks voortvloeit uit een andere beroepswerkzaamheid van de dienstverlener. Het enkele feit dat slechts eenmalig een lening wordt verstrekt, is onvoldoende om de vergunningplicht te omzeilen.Tip: Leg schriftelijk vast waarom een lening als incidenteel en niet-bedrijfsmatig kwalificeert. Zo creëert u bij een eventuele toezichtvraag van de AFM een verdedigbare positie.

Recente jurisprudentie
Naast het kredietverbod in de Wft is ook de implementatie van de Consumentenkredietrichtlijn in de Nederlandse wetgeving van belang, onder andere art. 7:57 BW. Deze regelgeving stond centraal in een recente procedure bij het Gerechtshof Den Haag (23 juni 2026, ECLI:NL:GHDHA:2026:1974). In deze zaak had een werkgever een geldlening van € 50.000 met een rentepercentage van 7% verstrekt aan een werknemer. De werkgever vorderde na het beëindigen van de arbeidsovereenkomst, terugbetaling van de lening. Het hof bevestigde dat de geldlening kwalificeert als consumentenkrediet. Het feit dat de kredietverstrekker ook de werkgever was, maakte dat niet anders. Dit betekende dat de werkgever-geldverstrekker een bijzondere zorgvuldigheidsplicht had ten aanzien van informatieverstrekking vooraf en het uitvoeren van een kredietwaardigheidstoets. Nu de werkgever zich niet aan de voorwaarden voor consumentenkredietverstrekking had gehouden, werd de vordering van de werkgever afgewezen. 

Wat betekent dit in de praktijk?

1. Begin bij de leningnemer. Rechtspersoon of ondernemer: Wft speelt doorgaans niet. Natuurlijk persoon: toets altijd of de vergunningplicht geldt.
2. Documenteer de structuur. Bij intragroepsleningen wordt de vergunningplicht niet bereikt, maar leg de vennootschappelijke verhoudingen wel schriftelijk vast. Financiert de holding structureel derden? Beoordeel dan of sprake is van bedrijfsmatig aanbieden (frequentie, omvang, vergoeding).
3. Ken de gevolgen van overtreding. Schending van artikel 2:60, eerste lid, Wft leidt tot bestuursrechtelijke handhaving door de AFM en kan een bestuurlijke boete betekenen.
4. Voor kredietverstrekking gelden verschillende juridische kaders. Naast de Wft, gelden er bijzondere regels voor consumentenkredieten, en ook fiscaal is het belangrijk de gevolgen van de lening in kaart te brengen.

Conclusie
Voor de meeste financieringen geldt: zolang de leningnemer een rechtspersoon is, raakt de Wft-vergunningplicht de praktijk niet, omdat het niet gaat om geldverstrekking aan consumenten. Alertheid is geboden bij leningen aan natuurlijke personen die niet handelen in een beroep of bedrijf en bij structureel lenen aan derden buiten een concern.

Praktische vuistregel. Toets de hoedanigheid van de leningnemer vóór de kredietverstrekking, zorg voor schriftelijke vastlegging van de kwalificatie en raadpleeg bij twijfel tijdig een specialist. Zo voorkomt u dat een gebruikelijke financieringsstructuur onverwacht onder het kredietverbod valt.

Tevens verschenen in Belastingzaken Magazine 2026 nr 4 | Rubriek Financiering